کد مطلب: ۱۷۸۰۵
تاریخ انتشار: سه شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۸

آرمان‌گرایی که تا آخرین لحظه زندگی مبارزه کرد

مجید خاکپور

 شهرآرا: مبارزه برای نادین گُردیمِر (۱۹۲۳-۲۰۱۴ م.) به شعار ختم نمی‌شد. او نویسنده‌ای بود که مبارزه با حکومت آپارتایدِ آفریقای جنوبی برایش مرزی نداشت، چه در رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش، وقتی از تبعیض و ظلمی می‌نوشت که در حق سیاه‌پوستان می‌رفت، چه در کنش‌ها و فعالیت‌های سیاسی‌اش، وقتی کنار نلسون ماندلا بود و حتی مهم‌ترین سخنرانی او را تنظیم و ویرایش کرد و چه در شئون زندگی اجتماعی و شخصی‌اش که حاضر نشد جایزه ادبی ویژه زنان را پذیرا شود (چراکه فقط متعلق به زنان بود و به قول خودش نیمی دیگر از اجتماع در آن حضور نداشتند) و این را هم نوعی تبعیض دانست. حتی نپذیرفت در رسانه‌های رسمی حکومت آپارتاید آفریقای جنوبی از او صحبت شود یا نوشته‌ای از او خوانده شود و با آن‌ها مصاحبه نیز نکرد. بعضی از آثار این برنده نوبل ادبیات (سال ۱۹۹۱) سال‌ها در کشورش مجوز انتشار نگرفتند. نمونه‌اش رمان «جهان بورژوازی متأخر» که ۱۰ سال در محاق بود. این رمان مدتی پیش با ترجمه علی صنعوی به بازار آمد و به همین مناسبت و برای نزدیکی بیشتر با جهان فکری و داستانی و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نادین گُردیمر با این مترجم جوان مشهدی به گفت‌وگو نشستیم. «جهان بورژوازی متأخر» پنجمین کتابی است که از صنعوی به بازار نشر می‌آید.


اگر موافقید از اینجا شروع کنیم که چه شد رفتید سراغ این نویسنده و این کتاب؛ با توجه به اینکه نادین گُردیمر در ایران خیلی شناخته شده نیست؟

از نادین گُردیمر تا امروز چند داستان کوتاه و مقاله در ایران منتشر شده و کتابی هم از او در اوایل دهه ۷۰ به بازار آمده است. در مورد انتخاب این رمان باید بگویم که تنها کتابی است که برای ترجمه انتخاب خودم نبوده است. آقای کریمی، مدیر انتشارات ناهید، کتاب را فرستادند که ببینم؛ یک فصلش را که خواندم دیدم کتاب سختی است، بااین‌حال ترجمه‌اش برایم چالش جذابی بود، از ایشان به دلیل اعتمادشان سپاسگزاری کردم و ترجمه را شروع کردم. زبان نادین گُردیمر زبان دشواری است؛ درست است که زبان رسمی آفریقای جنوبی انگلیسی است، اما مثل زبان بومی نیوزیلند اصطلاحات خاص خودش را دارد و این‌قدر پر از واژه‌ها و عبارات عجیب و غریب و ترکیب‌شده با زبان بومی این منطقه از آفریقاست که واقعاً ترجمه از آن مشکل می‌شود. از طرفی سبک نگارش نویسنده هم سبک خاص خودش است. اما مدیر انتشارات از من قول گرفت که ترجمه کنم. خلاصه شروع کردم ولی کار مشقت‌باری بود. خواننده فارسی‌زبان هم باید طاقت داشته باشد و تا انتهای اثر با آن همراهی کند تا بتواند کاملاً به جهان ذهنی گُردیمر نزدیک شود.

  در نهایت وقتی کار را تمام کردید تجربه شما چه بود و از جهان خانم نادین گُردیمر چه چیزی حاصلتان شد؟
در رمان جهان بورژوازی متأخر، شما با یک جامعه عصیان‌زده روبه‌رو هستید. جامعه‌ای که به نظر می‌رسد خود را برای انقلاب آماده کرده، ولی هنوز هیچ اتفاقی در آن نیفتاده است. بااین‌حال همه اجزایش همان حالت حقیقی را دارد که نادین گُردیمر در اواخر دهه ۶۰ میلادی در آن زندگی می‌کند. بعضی بخش‌های کتاب برای من خیلی لذت‌بخش بود، به‌خصوص آن قسمت‌هایی که درمورد جامعه‌ای صحبت می‌کند که هر اتفاقی ممکن است