کد مطلب: ۱۸۰۳۰
تاریخ انتشار: دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸

مروری بر مجموعه‌ی درس‌گفتارهایی درباره‌ی فردوسی (درس‌گفتار اول تا چهارم)

شهرکتاب از دی ماه ۱۳۸۶ به مدت یک سال درس‌‌گفتارهایی را درباره‌ی فردوسی برگزار کرد که مروری بر این مجموعه در آستانه‌ی روز بزرگداشت فردوسی خالی از لطف نیست:

 

مجتبایی

  درس‌گفتار اول

 شاهنامه، استمرار فرهنگ ایرانی

  سخنران:  دکتر فتح‌الله مجتبایی

جلسه‌ی اول

زمان: ۸۶/۱۰/۵

  

در ابتدای نشست دکتر فتح‌الله مجتبایی شاهنامه پژوه گفت: مواریث فرهنگی ما در دنیا استثنایی هستند. به دلیل گستره بسیار بزرگ، فرهنگ ایرانی از مرزهای چین تا دامنه کوه‌های قفقاز و از سواحل دجله و فرات فراتر رفته است. در طول دوران اسلامی این مناطق یا با فرهنگ ایران ارتباط داشته‌اند و یا تحت‌الشعاع فرهنگ ایرانی قرار داشته‌اند.

وی افزود: بسیار مشکل است که این چهره‌های درخشان ادب فارسی را بتوان انتخاب کرد زیرا هر کدام کیفیت خاصی دارند. نظامی یکی از چهره‌های تراز اول ادب فارسی است که نمایشگر حالات عاطفی، نفسانی و هیجانات عاشقانه مردم ایران است. محمد بلخی نیز یکی از چهره‌های درخشان فرهنگ جهان است و او هم نمایشگر و بیانگر حیات عقلانی ماست و با جهان فکر، تعقل و اندیشه عرفانی ما سروکار دارد و بهترین نمایانگر کیفیت عقلانی است، هم در مثنوی و هم در دیوان شمس که مثنوی جنبه تفکر آن بیشتر به چشم می‌خورد. همچنین مولانا چهره‌ای است که با حیات عقلانی و جان اندیشه ما سروکار دارد. حافظ نیز یکی از بزرگترین چهره‌های فرهنگ ماست و پیشینه تمام نمای روحیات و وجود را به تصویر می‌کشد و دشمنی با دروغ، ریا و تزویر و عشق به راستی، حقیقت و محبت را در دیوان خود به روشنی بیان می‌کند.

مجتبایی به فردوسی شاعر بزرگ ایران اشاره کرد و گفت: فردوسی خاصیت ویژه‌ای دارد این شاعر بزرگ با بود و نبود ما سروکار دارد. فردوسی تاریخ ما را زنده کرد و رابطه ما را با گذشته محکم کرد و بین ایران پیش از اسلام و ایران بعد از اسلام پیوند داد والا ما نیز مثل اقوام دیگر هویت ملی و فرهنگی خویش را فراموش می‌کردیم.

وی افزود: فردوسی کیفیت ویژه‌ای دارد که زبان فارسی را زنده نگه داشت و تاریخ بعد از اسلام و قبل از اسلام را به هم ربط داد. شاهنامه از اول خلقت بنا بر اندیشه‌های ایرانی شروع می‌شود و تا آخر حیات یزدگرد ادامه پیدا می‌کند و کلیه خلاءها را نیز پر می‌کند و پیوند گذشته را با آینده و تداوم فکری و حیاتی معنوی را به هم ربط می‌دهد و یک واحد فرهنگی می‌سازد که اگر این وزنه ملی نبود ما هم مانند کشورهایی می‌شدیم که هویت ملی و فرهنگی خود را فراموش کرده‌اند.

این شاهنامه‌پژوه خاطرنشان کرد: شعر فردوسی حماسه ملی است و حماسه به طور کلی چنین کیفیتی دارد. حماسه‌های بزرگ همه در برخوردگاه‌ها و موقعیت‌های بزرگ پدید می‌آیند. ایلیاد و ادیسه در پایان هزاره اول و آغاز هزاره دوم شکل می‌گیرد و چهره‌ای به نام هومر مطرح می‌شود و دو حماسه در یونان به زبان یونانی بوجود می‌آید. تاریخ یونان عبارت است از برخورد بومی‌های منطقه اژه پیش از آمدن آریایی‌هایی که در منطقه آسیای صغیر ساکن بودند و به طرف جنوب آمدند و با ا