کد مطلب: ۲۰۳۲۱
تاریخ انتشار: شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۸

جای خالی «فروزانفر»ها احساس می‌شود

ایران: برگزیدگان نهمین دوره جایزه فتح‌الله مجتبایی در گفت‌و‌گو با «ایران» عنوان کردند

نهمین دوره جایزه استاد مجتبایی در حالی با معرفی آثار برگزیده به کار خود پایان داد که فعالان عرصه فرهنگ و هنر آن را از معدود جوایزی می‌دانند که موفق به کسب اعتباری همگانی شده است. جایزه‌ای که به گواه شرکت‌کنندگان دوره‌های مختلف، آمده تا بار بخشی از کم‌کاری و نقصی را که متوجه نظام دانشگاهی است به دوش بکشد.
هدایت دانشجویان به سوی مسیر صحیح
در میان جوایز متعددی که چه در عرصه دولتی و چه خصوصی شاهد برگزاری آنها هستیم کمتر رویدادی است که موفق به کسب اعتباری همگانی شود و شاید همین مسأله جایزه استاد مجتبایی را از دیگر جوایز متفاوت کرده است. فتح‌الله مجتبایی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی که او را به عنوان یکی از چهره‌های شاخص عرفان و فلسفه شرق می‌شناسند، درباره چرایی برپایی این جایزه به «ایران» می‌گوید: «مهم‌ترین هدف در برپایی این جایزه تشویق دانشجویان دوران دکتری به تألیف رساله‌هایی روشنگر و ماندگار است.»
همان‌طور که پیش‌تر هم در فراخوان این جایزه منتشر شده، جایزه استاد مجتبایی به رساله‌های دکتری در دو رشته «زبان و ادبیات فارسی» و «ادیان و عرفان» تعلق دارد. این چهره پیشکسوت ادیان و عرفان که سال 1350 موفق به کسب دکتری از دانشگاه هاروارد شد، توضیح می‌دهد: «دوره نخست برپایی این جایزه با بررسی تنها سه-چهار رساله دکتری همراه بود اما نهمین دوره در حالی برگزار شد که هیأت داوران با بیش از چهل اثر روبه‌رو شدند.»
با وجود همه نقدهایی که متوجه رشته‌های علوم انسانی و وضعیت کیفی رساله‌های دکتری و حتی پایان‌نامه کارشناسی ارشد است مجتبایی تأکید دارد تعداد آثار قابل تأمل در مقایسه با سال‌های گذشته افزایش پیدا کرده؛ او می‌گوید: «اگر شرایط و امکانات مالی اجازه می‌داد به تعداد بیشتری از آثار جایزه اهدا می‌شد چراکه در این دوره حداقل پنج-شش رساله دکتری در سطح بسیار خوبی از استانداردهای مورد نظر ما قرار داشتند.»
این عضو هیأت علمی بنیاد دایرةالمعارف بزرگ اسلامی از وضعیت حاکم بر دانشگاه‌ها، بویژه در ارتباط با رشته‌های یادشده گلایه‌مند است و تصریح می‌کند: «نقدی که متوجه سرفصل‌های دانشگاهی و از سویی سیاست‌گذاری‌های مدیریتی است از این نشأت می‌گیرد که متأسفانه رؤسای دانشکده‌هایی نظیر ادبیات هیچ‌گاه ادبیاتی نبوده‌اند. البته شرایط در ارتباط با سایر رشته‌های علوم انسانی هم به همین منوال است.»
مجتبایی یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش کارکرد مثبت دانشکده‌های ادبیات را در جای خالی بزرگانی همچون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، جلال‌الدین همایی و پرویز ناتل‌خانلری می‌داند و تأکید می‌کند که دهه‌هاست از وجود چنین افرادی محروم شده‌ایم و عجیب نیست که شاهد افت کیفی سطح دانش فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم انسانی باشیم.
معیاری برای انجام کار صحیح علمی
سعید پورعظیمی که با رساله «تصحیح دیوان عارف قزوینی و تحقیق در احوال وی» موفق به کسب عنوان برگزیده بخش زبان و ادبیات فارسی شده است، به «ایران» می‌گوید: «برای این جایزه در مقایسه با دیگر رویدادهای فرهنگی از جهات مختلفی می‌توان تمایز قائل شد، نخستین دلیل اعتبار آن خود حضور جمعی از چهره‌های شاخص در هیأت داوری است که در رأس آنها خود استاد مجتبایی قرار دارد.»
به گفته این نویسنده که پیش‌تر هم شاهد انتشار آثاری درباره شاعرانی همچون شاملو از او بوده‌ایم یکی از مهم‌ترین وجو