تنظیمات
قلم چاپ اندازه فونت
نسخه چاپی/شهر کتاب
تاریخ : چهارشنبه 29 دی 1400 کد مطلب:29176
گروه: تازه‌های کتاب

متفکران معاصر در نسبت با تاریخ هنر

نگاهی به کتاب نظریه برای تاریخ هنر

گسترش فرهنگ و مطالعات: کتاب «نظریه برای تاریخ هنر»، نوشته‌ی یائه امرلینگ، به همت نشر حرفه هنرمند به چاپ رسیده است. این کتاب به منظور آشنایی با مفاهیم کلیدی نظریه‌پردازان مدرن و معاصر منبع بسیار مناسبی برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی هنر است. به‌ویژه درباره‌ی ارتباط نظریه‌ی انتقادی و نقاشی، اطلاعات پایه‌ای در اختیار مخاطبان و علاقه‌مندان این حوزه قرار می‌دهد.

این کتاب در سال ۲۰۰۵ انتشار یافته و ویرایش دوم آن به همراه افزوده‌هایی در سال ۲۰۱۹ تجدید چاپ شده است. از ویژگی‌های کتاب اختصار در کلام، تأکید بر مفاهیم کلیدی، ارائه‌ی قابل فهم و کاربردی آرای انتقادی مدرن و معاصر در مسیری به هم پیوسته است. از این رو، مطالب کتاب می‌تواند هم آغازگر مطالعات دانشجویان این مقاطع در زمینه نظریه انتقادی باشد و هم تکلمه‌ای بر آموخته‌های پیشین آن‌ها.

این کتاب مقدمه‌ای بر نظریه انتقادی است و بر چگونگی و چرایی تأثیرگذاری این نظریه بر تاریخ هنر و دگرگونی آن تأکید می‌کند. گفتمان تاریخی هنر درباره‌ی هستی‌شناسی و معنای اثر هنری، وضعیت اثر هنری به‌منزله‌ی یک شیء یا سرپیچی اثر از گفتمانی از پیش موجود (چه تاریخی، سبکی یا سیاسی)، پرسش می‌کند. همچنین درباره‌ی دریافت بیننده‌ی از پیش تعیین‌شده یا خیالیِ اثر هنری و نقش هنر در جامعه می‌پرسد. زیباشناسی از همان ابتدا این پرسش‌ها را مطرح کرده و همراه هستی‌شناسی و اخلاق یکی از رشته‌های بنیان‌گذار فلسفه‌ی غرب بوده است. زیباشناسی از آغاز تولد، براساس مفهوم یونانی ادراک حسی، احساس و حساسیت، بر مبنایِ ادراک حسی بیننده از آثار هنری استوار شده است. با این حال، نظریه انتقادی مفاهیم سنتی زیبایی استتیکی، حقیقت و تجربه مفهومی را به چالش کشیده شده است. موتور محرکِ نظریه انتقادی، زبان و پدیدارشناسی است. باتوجه به این رابطه باید درباره موضوع‌های محور تاریخ هنر، از جمله اثر هنری، بیننده و تأثیرهای اجتماعی و پیامدهای سیاسی تولید و مصرف هنر، بازنگری اساسی داشت.

بسیاری از مورخان هنر در دهه‌های اخیر، پا را از مرزهای کلاسیک رشته‌ی خود فراتر گذاشته‌اند. نظریه‌هایی چون زبان و جنسیت که پیش‌تر از صحنه‌ی تاریخ هنر غایب بود، در این دهه‌ها جای خود را باز کرده است. این رشد تا حد زیادی به نقشِ اثرگذار نظریه انتقادی بستگی دارد که رشته‌ی تاریخ هنر را به فلسفه، زبان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مطالعات ادبی و انسان‌شناسی مرتبط می‌کند. فعالیت‌های بین‌رشته‌ای به ایجاد آثار جذاب و نوآورانه در تاریخ هنر، همچنین به‌طورکلی در علوم انسانی و علوم اجتماعی منجر می‌شوند. نظریه برای تاریخ هنر، برخی از متفکران و اندیشه‌های مهم آن‌ها را معرفی می‌کند. معیار انتخاب متفکران، میزان بالای تأثیرگذاری بر عرصه اندیشه‌ورزی، مکتوبات عام علوم انسانی، علوم اجتماعی و به‌طور خاص در حوزه‌ی تاریخ هنر است. این کتاب مقدمه‌ای بر گذرگاه تلاقیِ نظریه انتقادی و تاریخ هنر است.

قسمتی از کتاب نظریه برای تاریخ هنر:

بنیامین در سرچشمه‌ی درام سوگبار آلمانی، درام تراژیک باروک را زمینه‌ی مجموعه تأملات درباره‌ی زیباشناسی، زبان، تمثیل و رهایی‌بخشی قرار داد و سعی کرد سوگنمایش را از جایگاه تنزل‌یافته‌اش از حد و اندازه‌ی فرم منسوخ و از رونق‌افتاده‌ی تراژدی کلاسیک فراتر برد. بدین منظور او اثر نقد ادبی بی‌نظیری ارائه داد که در عین لحن روشنش پیچیده است. این مطالعه از آن رو بسیار بی‌نظیر است که هم مقاله‌ای درباره تاریخ‌گراییِ سوگنمایش است، هم نقد بسط‌یافته‌ی تاریخِ فرهنگ، زیباشناسی و سیاست بر بستر الهیات است. مفهوم  تمثیل، تجاربِ تاریخی ملموس و مباحث هستی‌خداشناسانه را در تلاقی قرار می‌دهد.

تمثیل، هادی جریانِ آثار بنیامین است -از نخستین مقالات او درباره‌ی رمانتیسیسم آلمانی گرفته تا مطالعه‌ی او درباره‌ی شارل بودلر شاعر سمبولیست فرانسوی. به نظر او، تمثیل حاکی از دیالکتیک دائمی میان آفرینش هنری و آفرینش الهی است. بدین ترتیب، بیانگر قرابت نزدیکی است که بنیامین میان آثار هنری در عصر مدرنیته و سوگ‌نمایش باروک سده هفدهمی آلمان با همه ابهام، کثرت معانی، بازنمایی تکه‌تکه و منکسر آن می‌دید. بنیامین درباره‌ی این بحران معانی می‌نویسد:

هر شخص، چیز یا رابطه‌ای می‌تواند بر معانی دیگری دلالت کند. با این امکان، یک حکم ویرانگر، ولی منصفانه به جهان نامقدس تحمیل شده است که ارزش آن هم افزوده و هم کاسته می‌شود. تمثیل‌ها در قلمرو اندیشه، همان ویرانه‌ها در قلمرو چیزها هستند. این امر تمایل باروکی به ویرانه‌ها را روشن می‌کند. آنچه در دل ویرانه‌ها قرار دارد، مهم‌ترین قطعه‌ی بازمانده، در حقیقت ظریف‌ترین ماده‌ی آفرینش باروک به شمار می‌آید. از همین روست که در ادبیات باروک، گردآوردن بی‌وقفه همین قطعات، بدون هدفی جدی و در انتظار دائمی برای معجزه، به‌صورت متعارف انجام می‌شود. مفهوم مهم‌ترین قطعه عنصر اساسی هنر مدرن و معاصر است. بنیامین در نظریه‌ی تمثیل، یکی از مدرن‌ترین شیوه‌های هنری مواجهه با سنت پیشین -سنت استناد، سابقه‌زدایی از زمینه- را ارائه می‌دهد که درواقع به منزله‌ی حالتی از تراژدی باروک آلمان مطرح می‌شود.

نظریه برای تاریخ هنر را فریده آفرین ترجمه کرده و کتاب حاضر در ۲۳۹ صفحه رقعی با جلد نرم و قیمت ۷۹ هزار تومان چاپ و روانه‌ی کتابفروشی‌ها شده است.

 

 

http://www.bookcity.org/detail/29176