کد مطلب: ۱۹۱۷۳
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۸

طنزنویسی نگاه متفاوت به پدیده‌هاست

 

رویا صدر، نویسنده، طنزپرداز، مدرس و پژوهشگر حوزه‌ی طنز در سال ۱۳۳۹ در تهران به دنیا آمده و تحصیلاتش را در رشته‌‌ی ریاضی کاربردی در دانشگاه تهران به پایان رسانده است. او با عضویت در هیئت تحریریه‌ی نشریات امید انقلاب و پیام انقلاب کار خود را آغاز کرده است و در طی فعالیتش با نشریاتی چون زن روز، گل‌آقا و ... همکاری داشته است. از او تاکنون مقالات  و پژوهش‌های مختلفی در حوزه‌ی طنز منتشر شده است. گفت‌وگوی ماهنامه‌ی انشا و نویسندگی با رؤیا صدر را می‌خوانیم:

 مختصری در مورد خودتان و فعالیت‌های ادبی و شغلی‌تان بفرمایید؟

فعالیت‌های ادبی و شغلی را از پاییز ۵۹ شروع کردم. مدت کوتاهی عضو هیئت تحریریه نشریه امید انقلاب (نشریه دانش‌آموزی سپاه) بودم. روزی یکی از همکارانم گفت که یکی دو صفحه خالی داریم. تو که نویسندگی را دوست داری می‌توانی برای این دو صفحه داستانی جور کنی؟ اولین نوشته طنزم تحت تأثیر همین اتفاق آفریده و چاپ شد: داستان کوتاه طنزی درباره درگیری‌های سیاسی در محیط‌های دانش‌آموزی آن زمان. تابستان ۶۰ ابتدا به‌عنوان خبرنگار و سپس عضو شورای سردبیری با نشریه زن روز همکاری داشتم که درهمان نشریه پیشنهاد اختصاص دو صفحه را به طنز دادم که در آن صفحات نیز می‌نوشتم. چند سال هم دبیر ریاضی بودم. از سال ۱۳۷۰ که همکاریم با گل‌آقا آغاز شد صرفاً در حیطه طنز فعالیت دارم.

-ازنظر شما فضای طنزنویسی برای خانم‌ها و آقایان چه تفاوتی باهم دارد؟

فضای طنز ما از ابتدا فضایی مردانه بوده است. تعداد طنزنویس‌های خانم در قیاس با آقایان بسیار کم و انگشت‌شمار است. این امر شاید برخاسته از ارتباط طنز با هنجارشکنی باشد. بخصوص در شرایط پیش از انقلاب، به علت بسته شدن تدریجی فضای سیاسی، سوژه بسیاری از آثار طنز، جنسیت بود که این امر حضور خانم‌ها را در عرصه طنز محدودتر می‌کرد و نوع برخورد سنت زده ما که خندیدن و خنداندن را برای خانم‌ها سبک می‌داند به این امر دامن می‌زد. بعد از انقلاب به نظرم زمینه برای حضور خانم‌ها در طنز بیشتر شد، چون مسائل جنسی به یکی از تابوهای طنز بدل شد. بااین‌حال فکر می‌کنم در گونه ادبی طنز برای خانم‌ها بازهم محدودیت بیشتری در قیاس با آقایان وجود دارد. به این معنا که گویا طنزنویسی آقایان پذیرفته‌شده‌تر است و هنوز طنز ما چهره‌ای مردانه دارد. حتی وقتی اولین روزنامه زن ایران در سال ۱۳۷۷ منتشر شد ستون طنز آن را به دو نفر از آقایان واگذار کردند! در این میان موانع درونی نیز هست؛ یعنی ازآنجاکه طنز چه در واژگان و چه در مضمون با نوعی هنجارشکنی سروکار دارد خانم‌ها ترجیح می‌دهند در استفاده از واژگان و سوژه حساسیت بیشتری به خرج دهند!

-ازنظر شما طنزنویسی چقدر آموختنی است و چقدر استعداد ذاتی در آن مؤثر است؟

-طنزنویسی در درجه اول نیازمند روحیه طناز است. این روحیه اکتسابی نیست و ذاتی است. ولی کسی که استعداد طنز را دارد از طریق استفاده از تجربیات گذشتگان و از طریق آموختن شگردهای طنز می‌تواند این استعداد را شکوفا کند و درنهایت در طنز به سبک خاص خودش برسد.

-تجربه زیستی متفاوت چقدر در خوب طنز نوشتن اثر دارد؟-تجربه زیستی متفاوت می‌تواند غنای ذهنی فرد را بیشتر کند و این امر ممکن است بر عمق نگاه او اثر بگذارد ولی این امر نه مختص طنز و نه لازمه‌ی آن است. به نظرم